Reflü ve mide fıtığı (hiatal herni) ameliyatı

Nedir?

Yemek borusu, diyaframdaki "hiatus" adlı açıklıktan geçerek mideye ulaşır. Bu açıklık genişlediğinde midenin bir kısmı göğse doğru kayar. İki tür vardır:

• Kayan (tip 1) hiatal herni: en sık tür; yemek borusu–mide birleşimi yukarı kayar, mide asidi yemek borusuna kaçar (reflü).
• Paraözofageal (tip 2–4) hiatal herni: midenin bir bölümü ya da tamamı yemek borusunun yanından göğse geçer; sıkışma, kanama ve dolaşım bozukluğu riski taşır, belirti olmasa da ameliyat önerilebilir.

Belirtiler

• Göğüste yanma (özellikle yemek sonrası ve yatınca), ağza acı su gelmesi
• Yutma güçlüğü, yemek takılması hissi, geğirme
• Kronik öksürük, ses kısıklığı, boğazda yanma, astım benzeri yakınmalar
• Yemekten sonra göğüste dolgunluk, nefes darlığı (büyük hernilerde)
• Kansızlık (büyük hernilerde gizli kanama)

Tanı

Mide endoskopisi (herni, yemek borusunda hasar, Barrett), yemek borusu basınç ölçümü (manometri), 24 saatlik pH ölçümü, gerektiğinde mide pasaj grafisi ve tomografi. Bu tetkikler ameliyatın gerekli ve uygun olup olmadığını gösterir.

Ne zaman ameliyat gerekir?

• Mide koruyucu ilaçlara (PPI) rağmen süren ya da ilaç kesilince tekrarlayan reflü
• Ömür boyu ilaç kullanmak istemeyen, genç hastalar
• Reflüye bağlı yemek borusu hasarı (özofajit, darlık, Barrett)
• Büyük ya da paraözofageal herniler
• Reflüye bağlı öksürük, ses kısıklığı gibi solunum yolu belirtileri
• Obez hastalarda: reflü ameliyatı yerine gastrik bypass hem kilo hem reflü üzerinde etkili olabilir

Ameliyat nasıl yapılır?

Genel anestezi altında, 5 küçük kesiden kapalı yöntemle yapılır. Göğse kaymış mide karına indirilir, diyaframdaki açıklık dikişle daraltılır (gerektiğinde yama ile desteklenir). Ardından midenin üst kısmı (fundus) yemek borusunun alt ucunun çevresine sarılarak yeni bir kapak oluşturulur: tam sarma (Nissen) ya da kısmi sarma (Toupet). Sarmanın türü yemek borusunun hareket gücüne göre seçilir. Süre 1,5–2 saat.

Seçilmiş hastalarda diğer bir seçenek, obezite ameliyatı olan hastalarda tüp mideyle birlikte hiatal herni onarımıdır; bu konudaki çalışmalarım Hakkımda sayfasında yer alır.

Ameliyat sonrası ve iyileşme

• Hastanede kalış 1–2 gün.
• İlk 2 hafta sıvı ve püre gıdalar, sonra 4 hafta yumuşak beslenme; ekmek, et ve gazlı içecekler geç eklenir.
• Geçici yutma güçlüğü ve geğirememe olağandır, çoğunlukla haftalar içinde düzelir.
• Masa başı iş 1–2 hafta; ağır kaldırma 6 hafta yasak.
• Reflü ilacı çoğu hastada ameliyattan sonra kesilir.

Riskler

Genel riskler dışında: kalıcı yutma güçlüğü (nadir; sarmanın gevşetilmesi gerekebilir), gaz şişkinliği, geğirme ve kusamama, sarmanın gevşemesi ya da herninin tekrarlaması (yıllar içinde bir kısım hastada), dalak ya da yemek borusu yaralanması (nadir).