Obezite cerrahisi

Obezite neden bir hastalıktır?

Obezite, vücutta sağlığı bozacak kadar yağ birikmesidir. Yalnızca görünümle ilgili değildir: tip 2 diyabet, yüksek tansiyon, uyku apnesi, karaciğer yağlanması, eklem hastalıkları, kısırlık ve bazı kanserlerle doğrudan ilişkilidir. Vücut, verilen kiloyu geri kazanmaya programlıdır; bu yüzden diyetle verilen kilolar çoğu kişide birkaç yıl içinde geri gelir. Ameliyat, mideyi küçültmenin ötesinde açlık ve tokluk hormonlarını değiştirerek bu döngüyü kırar.

Vücut kitle indeksi (VKİ)

VKİ, kilonuzun (kg) boyunuzun karesine (m²) bölünmesiyle bulunur. Örnek: 110 kg ve 1,70 m için 110 / (1,70 × 1,70) = 38.

• 25–29,9: fazla kilolu
• 30–34,9: obezite (1. derece)
• 35–39,9: obezite (2. derece)
• 40 ve üzeri: ileri obezite (3. derece)

Kimler ameliyat için değerlendirilir?

• VKİ 40 ve üzerinde olanlar
• VKİ 35 ve üzerinde olup tip 2 diyabet, yüksek tansiyon, uyku apnesi, karaciğer yağlanması gibi kiloya bağlı bir hastalığı bulunanlar
• Güncel uluslararası kılavuzlar VKİ 35 ve üzerini eşlik eden hastalık aranmaksızın, kontrol edilemeyen tip 2 diyabette ise VKİ 30–35 arasını da ameliyat için uygun sayar; ülkemizdeki kurum ve sosyal güvenlik kuralları farklı olabilir.
• 18–65 yaş aralığı temel alınır; bunun dışında bireysel değerlendirme yapılır.
• Ameliyat, beslenme ve yaşam tarzı değişikliğine hazır olmayı gerektirir; alkol veya madde bağımlılığı, kontrolsüz psikiyatrik hastalık ve ciddi kalp-akciğer hastalığı öncelikle tedavi edilmelidir.

Son karar; muayene, tetkikler ve ilgili bölümlerin görüşü sonrasında hastayla birlikte verilir.

Hangi ameliyat kime uygun?

Kısa karşılaştırma tablosu (ayrıntı alt sayfalarda):

Tabloyu sağa kaydırarak tüm sütunları görebilirsiniz.

• Tüp mide ameliyatı
• Gastrik bypass
• Mini gastrik bypass
• Revizyon cerrahisi

Ameliyat öncesi hazırlık

1. Muayene ve öykü: kilo geçmişi, diyet denemeleri, hastalıklar, ilaçlar, alışkanlıklar.
2. Tetkikler: kan tahlilleri (şeker, tiroid, vitaminler, karaciğer), karın ultrasonu, mide endoskopisi (reflü, gastrit, hiatal herni ve Helicobacter pylori açısından), gerektiğinde uyku testi, kalp ve akciğer değerlendirmesi.
3. Diğer bölümler: endokrinoloji, diyetisyen, psikiyatri değerlendirmesi; anestezi görüşü.
4. Sigara: en az 4–6 hafta önce bırakılmalıdır; kaçak ve iyileşme sorunlarını artırır.
5. Ameliyat öncesi diyet: karaciğeri küçültmek ve ameliyatı kolaylaştırmak için 1–2 haftalık düşük kalorili beslenme önerilir.

Ameliyat günü ve hastanede kalış

Ameliyatlar genel anestezi altında, karına açılan 4–5 küçük kesiden (0,5–1,5 cm) kamera ve ince aletlerle yapılır. Süre yönteme göre 1–2,5 saattir. Hastanede kalış genellikle 2–3 gündür. Ameliyat gecesinden itibaren yürümek, pıhtı ve akciğer sorunlarını önlemek için önemlidir.

Ameliyat sonrası beslenme ve takip

• 1.–2. hafta: yalnızca sıvılar (su, süt, çorba suyu, protein içecekleri), yudum yudum.
• 3.–4. hafta: püre kıvamında gıdalar.
• 5.–6. hafta: yumuşak katı gıdalar; ardından kademeli normal beslenme.
• Küçük porsiyon, yavaş yeme, yemekle birlikte sıvı almamak, günde 60–80 g protein.
• Ömür boyu multivitamin; bypass sonrası ayrıca B12, demir, kalsiyum ve D vitamini; düzenli kan kontrolü (ilk yıl 3, 6, 12. aylarda, sonra yılda bir).
• Diyetisyenle ortak takip. Hareket: 2. haftadan itibaren yürüyüş, 6. haftadan sonra spor.
• Gebelik için ameliyattan sonra 12–18 ay beklenmesi önerilir.

Ne beklemeli?

Çoğu hasta fazla kilosunun önemli bir bölümünü ilk 12–18 ayda verir; tip 2 diyabet, tansiyon ve uyku apnesi sıklıkla belirgin düzelir. Sonuç, ameliyat türü kadar hastanın beslenme ve hareket alışkanlıklarını kalıcı olarak değiştirmesine bağlıdır. Kilo miktarı ve süresi kişiden kişiye değişir; ameliyat bir başlangıçtır.

Riskler

Her ameliyatta olduğu gibi kanama, enfeksiyon, anesteziye bağlı sorunlar ve bacak damarlarında pıhtı görülebilir. Obezite cerrahisine özgü riskler: dikiş hattından kaçak (nadir ama ciddi), darlık, reflü (özellikle tüp mide sonrası), dumping (bypass sonrası hızlı geçiş belirtileri), vitamin ve mineral eksiklikleri, safra kesesinde taş oluşumu, saç dökülmesi (geçici), kilo geri alımı. Bu riskler ve bunları azaltmak için yapılanlar muayenede ayrıntılı anlatılır.