Fıtık ameliyatı

Fıtık nedir?

Karın duvarı kas ve zar katmanlarından oluşur. Doğuştan var olan bir açıklık, yaşla ve zorlanmayla gelişen bir zayıflık ya da eski bir ameliyat izi bu duvarda bir kapı oluşturur. Karın içi basınç arttıkça (ıkınma, öksürük, ağır kaldırma, kilo) bağırsak ya da yağ dokusu bu kapıdan dışarı doğru itilir ve cilt altında şişlik yapar. Bu şişlik başlangıçta yatınca kaybolur; zamanla büyür ve geri girmeyebilir.

Fıtık türleri

• Kasık (inguinal ve femoral) fıtığı: en sık görülen tür; erkeklerde daha fazla. Kasık fıtığı
• Göbek (umbilikal) fıtığı: göbek deliği çevresinde; gebelik ve kilo ile artar. Göbek fıtığı
• Epigastrik fıtık: göbekle göğüs kemiği arasında orta hatta; göbek fıtığı sayfasında ele alınır
• Kesi yeri (insizyonel) fıtığı: eski ameliyat izinde. Kesi yeri fıtığı
• Nadir türler: Spigel fıtığı, lomber fıtık, parastomal fıtık (stoma çevresi)

Belirtiler

• Ayakta ya da ıkınınca belirginleşen, yatınca küçülen şişlik
• Ağırlık, çekilme, yanma hissi; uzun ayakta kalınca artan ağrı
• Şişliğin aniden sertleşmesi, çok ağrıması, bulantı–kusma: boğulmuş fıtık, acil durumdur

Ne zaman ameliyat gerekir?

Belirti veren her fıtık için ameliyat önerilir; belirti vermeyen küçük kasık fıtıklarında seçilmiş hastalarda izlem mümkündür, ancak fıtıklar zamanla büyür ve boğulma riski taşır. Göbek ve kesi yeri fıtıklarında halka genellikle dar olduğu için sıkışma riski daha yüksektir ve ameliyat ertelenmemelidir.

Kapalı mı, açık mı?

• Kapalı (laparoskopik) onarım: 3 küçük kesi, yamanın karın duvarının iç yüzüne yerleştirilmesi. Daha az ağrı, daha erken işe dönüş; özellikle iki taraflı ve tekrarlayan fıtıklarda tercih edilir. Genel anestezi gerekir.
• Açık onarım: fıtığın üzerinden tek kesi. Bölgesel anesteziyle yapılabilir; çok büyük fıtıklarda ve bazı hastalarda tercih edilir.

Yöntem; fıtığın yeri, büyüklüğü, tekrarlayan olup olmadığı ve hastanın genel durumuna göre birlikte seçilir.

Yama (mesh) nedir?

Yama, karın duvarını güçlendiren esnek, sentetik bir ağdır. Dokuya kaynaşarak fıtığın tekrarlama olasılığını belirgin azaltır. Modern yamalar onlarca yıldır kullanılmaktadır; çok küçük fıtıklarda yamasız dikişle onarım yeterli olabilir.

Ameliyat sonrası ve iyileşme

• Kapalı kasık ve göbek fıtığında hastanede kalış genellikle aynı gün ya da 1 gecedir.
• Ağrı kesici ve yürüyüş ilk günden başlar. Duş 48 saat sonra.
• Masa başı iş 1 hafta, araç kullanma 1 hafta, ağır kaldırma ve spor 4–6 hafta sonra.
• Kabızlık ve öksürükten kaçınmak iyileşmeyi korur.

Riskler

Genel ameliyat riskleri dışında: ameliyat bölgesinde sıvı birikimi (seroma) ya da morluk, yara enfeksiyonu, kasık fıtığında kronik ağrı (çalışmalarda %5–10 bildirilir; çoğu hafif ve zamanla azalır), fıtığın tekrarlaması (yama ile, fıtığın türüne göre çalışmalarda %1–5), erkeklerde nadiren testis damarlarında hasar, idrar yapmada geçici zorluk.